สาหร่ายสไปรูลินาและประโยชน์ต่อสุขภาพ

สาหร่ายสไปรูลิน่า คุณค่าจากธรรมชาติเพื่อสุขภาพที่แข็งแรง

อโรคยา ปรมาลาภา ความไม่มีโรคเป็นลาภอันประเสริฐ
โดยทั่วไป วิถีชีวิตในปัจจุบันไม่เอื้ออำนวยมากนัก สุขภาพที่สมบูรณ์แข็งแรงเป็นสิ่งที่หลายคนถวิลหา โดยเฉพาะคนทำงานในเมืองที่ต้องทำทุกอย่างแข่งกับเวลา นาฬิกาชีวิตสวนทางกับสิ่งที่ควรจะเป็น มีความเครียดจากการทำงานหนัก นอนดึก ขาดการดูแลสุขภาพ ไม่ออกกำลังกาย หลายคนไม่มีแม้แต่เวลาจะเลือกรับประทานอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการหรืออาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย ดำรงชีวิตด้วยอาหารสำเร็จรูป หรืออาหารฟาสต์ฟู้ด โดยไม่รู้เลยว่าพฤติกรรมต่างๆ เหล่านี้เปรียบเสมือนคุณกำลังวางระเบิดเวลาให้กับสุขภาพของตัวเอง

อาหารที่ซ้ำซากจำเจไม่มีความหลากหลาย การรับประทานอาหารที่ไม่มีประโยชน์ แม้จะมีความสะดวกแต่ส่งผลเสียต่อสุขภาพในระยะยาวของคุณ เพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะร่างกายขาดสารอาหาร ขาดความสมดุล อีกทั้งยังส่งผลไปถึงภูมิคุ้มกันร่างกาย เป็นเหตุผลว่าทำไมคนในยุคนี้เจ็บป่วยได้ง่าย และมีโรคอุบัติใหม่ตามมามากมาย

คำถามต่อมาคือ จะทำอย่างไรหากไม่อยากเจ็บป่วย แต่ไม่สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิตได้  

ครั้งนี้จึงขอนำเสนอ สารอาหารมากคุณค่าจากธรรมชาติ “สาหร่ายสไปรูลิน่า”  เนื่องจากอุดมไปด้วยสารอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกายอยู่หลายชนิด จึงช่วยบำรุงสุขภาพโดยรวมให้แข็งแรง ทั้งยังมีส่วนช่วยป้องกันโรคบางชนิดได้อีกด้วย และมีอีกหลายเรื่องน่ารู้เกี่ยวกับ สาหร่ายสไปรูลิน่า (Spirulina) ดังต่อไปนี้

สาหร่ายสไปรูลิน่า คืออะไร?

สาหร่ายสไปรูลิน่า คืออะไร?

สาหร่ายสไปรูลิน่า (Spirulina) คืออะไร?

เป็นสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวที่จัดอยู่ในกลุ่มสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน สาหร่ายสไปรูลิน่า หรือ สาหร่ายเกลียวทอง (Blue-green algae) เป็นสายพันธุ์ Platensis ถือเป็นสาหร่ายสายพันธุ์ที่ดีที่สุด เพราะให้สารคลอโรฟิลล์ในประมาณสูง และยังอุดมไปด้วยสารอาหารที่จำเป็นต่อร่างกายของคนเรา มีโปรตีนมากถึง 60-70%  มีกรดไขมันที่จำเป็น มีวิตามินและเกลือแร่

ทำไมสาหร่ายสไปรูลิน่า จึงถูกขนานนามว่าเป็นของขวัญหรือคุณค่าจากธรรมชาติ?

ช่วยซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอของร่างกาย

โปรตีนในปริมาณสูงถึง 60-70%  จากที่สาหร่าย Spirulina สมัครบาคาร่า เป็นแหล่งอาหารที่อุดมไปด้วยกรดอะมิโนหลายชนิด ซึ่งล้วนแล้วแต่มีประโยชน์ต่อร่างกายในหลายๆด้าน เช่น

  • ไอโซลิวซีน (Isoleucine) : เป็นสารอาหารที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของร่างกาย และยังช่วยซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอของร่างกายได้
  • ลิวซีน (Leucine) : เป็นสารที่ช่วยกระตุ้นการทำงานของระบบประสาทและสมอง เพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ
  •  ไลซีน(Lysine) : เป็นสารอาหารที่ช่วยเสริมสร้างการเจริญเติบโต เสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้กับร่างกาย ช่วยบำรุงโลหิต ทำให้เลือดไหลเวียนได้ดีขึ้น
  • กรดไขมัน ช่วยบำรุงตับ เมทไทโอนีน ( Methionine) : เป็นสารอาหารที่ช่วยเรื่องการเผาผลาญไขมัน และยังเป็นสารต้านความเครียด จึงช่วยทำให้รู้สึกผ่อนคลายได้
  • เฟนิลอะลานีน ( Phenylalanine ) : ช่วยปรับสมดุลฮอร์โมนไธรอยด์ สารอาหารที่สำคัญสำหรับต่อมไธรอยด์ ที่จำเป็นต่อการเผาผลาญของร่างกาย
  • สารอาหารที่ช่วยเสริมประสิทธิภาพการทำงานของระบบภายในร่างกาย เทรีโอนีน ( Threonoine ) :  โดยเฉพาะระบบทางเดินอาหาร ช่วยให้มีการย่อยและการดูดซึมที่ดีขึ้น นอกจากนี้ยังมีข้อมูลที่ระบุว่าเทรีโอนีนมีส่วนช่วยป้องกันการจับตัวของไขมันที่ตับได้อีกด้วย
  •  เป็นสารอาหารที่ช่วยเสริมประสิทธิภาพของวิตามินบี  ทริพโตเฟน ( Tryptophan )ส่งผลให้เซลล์ประสาทแข็งแรงและทำงานได้ดีขึ้น จึงช่วยผ่อนคลายความเครียดได้
  • ช่วยกระตุ้นการทำงานในส่วนของการควบคุมอารมณ์  วาลีน (Valine ) การประสานการทำงานของระบบกล้ามเนื้อ

ช่วยเสริมสร้างความแข็งแรงและฟื้นฟูความสดชื่นให้กับร่างกายได้

สารไฟโคไซยานิน ( Phycocyanin ) สาหร่ายสไปรูลิน่า ประกอบด้วยสารอาหารสำคัญอีกสองชนิด และโพลีแซคคาไรด์ (Polysaccharide ) ซึ่งจะกระตุ้นการสร้าง รวมถึงเสริมการทำงานของทั้งเม็ดเลือดแดงและเม็ดเลือดขาว จึงช่วยในการเสริมสร้างภูมิต้านทานได้ นอกจากนี้ยังมีส่วนช่วยป้องกันโรคโลหิตจาง เพราะอุดมด้วยธาตุเหล็ก และโฟลิก แอซิค

ช่วยปรับสมดุลระบบขับถ่าย

กำลังมองหาตัวช่วยที่ปลอดภัยไร้ผลข้างเคียง สำหรับใครที่มีปัญหาเรื่องการขับถ่าย สาหร่ายสไปรูลิน่า อีกตัวช่วยที่ตอบโจทย์ เพราะจัดเป็น Dietary fiber จึงสามารถปรับสมดุลของระบบขับถ่าย และบรรเทาอาการท้องผูกได้เป็นอย่างดี

ช่วยบำรุงระบบประสาท

สาหร่ายสไปรูลิน่านั้น อุดมไปด้วยกลุ่มวิตามินบีต่างๆ เช่น B1 B2 B6 B12 จึงช่วยป้องกันโรคเหน็บชาได้ หรือโรคที่เกี่ยวกับปลายประสาทอักเสบได้

ป้องกันโรคไขมันในเลือดสูง

โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ เพราะสาหร่ายสไปรูลิน่ามีกรดแกมม่าไลโนเลนิก (GLA) ซึ่งเป็นกรดไขมันที่จำเป็นของร่างกาย ที่มีบทบาทในการลดปริมาณของคลอเรสเตอรอลในเลือดได้
จึงลดความเสี่ยงของการเกิดโรคดังกล่าวได้นั่นเอง

บำรุงสายตา

ป้องกันโรคจอประสาทตา นอกจากสารอาหารที่มีประโยชน์ต่างๆที่กล่าวมาข้างต้นแล้ว สาหร่ายสไปรูลีน่ายังอุดมไปด้วยสารกลุ่มคาร์โรทีนอยด์ โดยเฉพาะเบต้าคาร์โรทีน ซึ่งจะเป็นสารที่ให้วิตามินเอ
จึงมีประโยชน์ต่อการบำรุงสายตา และช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดโรคตาได้

ช่วยป้องกันโรคกระดูกพรุน 6 คุณประโยชน์ที่โดดเด่นนี้แล้ว สาหร่ายสไปรูลิน่ายังมีประโยชน์ต่อสุขภาพโดยรวมของร่างกาย ทั้งให้แคลเซียม ช่วยป้องกันโรคกระดูกพรุน มีสารต้านอนุมูลอิสระ วิตามินอี เบต้าแคโรทีน แร่ธาตุสังกะสี แมงกานีส ซิลิเนียม ซึ่งจะช่วยในการต่อต้านอนุมูลอิสระที่มาทำลายเซลล์ต่างๆของร่างกายได้

สารอาหารในสาหร่ายสไปรูลิน่าตอบโจทย์กับใครบ้าง?

  •       ผู้ที่ต้องการดูแลสุขภาพร่างกาย เพิ่มความแข็งแรงกับร่างกาย
  •       ผู้ที่มีความเสี่ยงว่าจะขาดสารอาหาร (รับประทานอาหารไม่ครบ 5 หมู่ในแต่ละวัน)
  •       ผู้ที่รู้สึกอ่อนเพลีย รวมไปถึงผู้ป่วยระยะพักฟื้น
  •       ผู้ที่มีปัญหาเรื่องระบบขับถ่าย ท้องผูก ขับถ่ายไม่สม่ำเสมอ
  •       ผู้ที่มีปัญหาระบบทางเดินอาหาร อาหารไม่ย่อย
  •       ผู้ป่วยโรคเรื้อรังต่างๆ เช่น เบาหวาน โรคไขมันในเลือดสูง เป็นต้น
  •       ผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่มักมีอาการเบื่ออาหาร และร่างกายมีกระบวนการเผาผลาญสารอาหารที่บกพร่อง
  •       ผู้ที่รับประทานมังสวิรัติ และกังวลว่าร่างกายจะได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ
  •       ผู้ที่ต้องการควบคุมน้ำหนัก หรือผู้ที่มีพฤติกรรมเสี่ยง เช่น ดื่มแอลกอฮอล์ หรือสูบบุหรี่เป็นประจำ

ประโยชน์ของสาหร่ายสไปรูลินาที่อาจมีต่อสุขภาพ

ส่งผลดีต่อผู้ป่วยโรคเบาหวานประเภทที่ 2 และช่วยลดระดับไขมันในเลือด

เบาหวานประเภทที่ 2 เป็นชนิดที่พบได้มากที่สุด โรคเบาหวานเป็นปัญหาสุขภาพที่มีสาเหตุจากระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้นผิดปกติ ซึ่งเบาหวานประเภทที่ 2 เป็นชนิดที่พบได้มากที่สุด โดยตับอ่อนผลิตอินซูลินออกมาไม่เพียงพอที่จะทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดอยู่ในระดับปกติ หรือเรียกว่าภาวะดื้ออินซูลิน ทั้งนี้ หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ได้ระบุประโยชน์ของสาหร่ายสไปรูลินาที่อาจช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและส่งผลดีต่อระดับไขมันในเลือด ทดลองโดยให้ผู้ป่วยเบาหวานรับประทานสาหร่ายสไปรูลินาวันละ 2 กรัม เป็นเวลา 2 เดือน พบว่าผลการตรวจระดับน้ำตาลในเลือดหลังอดอาหาร 8 ชั่วโมง รวมถึงระดับคอเลสเตอรอลรวม (TG) และไขมันชนิดที่ไม่ดี (LDL) ลดต่ำลง และระดับไขมันชนิดที่ดี (HDL) ยังเพิ่มสูงขึ้นอีกด้วย

นอกจากนี้ งานวิจัยในช่วงที่ผ่านมาแสดงให้เห็นถึงประโยชน์ของการรับประทานสาหร่ายสไปรูลินาต่อระดับไขมันในเลือดของผู้ป่วยหัวใจขาดเลือดและผู้ป่วยโรคเบาหวาน แต่เป็นเพียงผลจากการทดลองขนาดเล็กและใช้เวลาทดลองสั้น จึงจำเป็นต้องศึกษาเพิ่มเติมเพื่อยืนยันประโยชน์ของสาหร่ายสไปรูลินาที่ชัดเจนยิ่งขึ้น

ช่วยบรรเทาอาการโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้

โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้เกิดขึ้นเมื่อระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายมีปฏิกิริยาตอบสนองต่ออนุภาคในอากาศที่หายใจเข้าไปมากเกินไป ทำให้เกิดอาการแพ้และส่งผลให้มีอาการคัดจมูก น้ำมูกไหล โพรงจมูกอักเสบ หรือการติดเชื้อที่หู ซึ่งอาการเหล่านี้รักษาได้ด้วยยาแผนปัจจุบันแต่การใช้ยารักษาอย่างต่อเนื่องก็อาจทำให้เกิดผลข้างเคียงตามมาได้ การรับประทานสาหร่ายสไปรูลินาจึงเป็นทางเลือกหนึ่งที่น่าสนใจเพราะอาจมีส่วนช่วยกระตุ้นภูมิคุ้มกันของร่างกาย ซึ่งจากผลการทดลองทางคลินิกในผู้ป่วยโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้พบว่า สาหร่ายสไปรูลินาอาจมีส่วนช่วยบรรเทาอาการน้ำมูกไหล จาม คัดหรือคันจมูก อย่างไรก็ตาม การศึกษาในปัจจุบันอาจยังไม่สามารถระบุกลไกการออกฤทธิ์ของสาหร่ายสไปรูลินาได้อย่างชัดเจน จึงยังจำเป็นต้องศึกษาเพิ่มเติมต่อไป

เพิ่มระดับฮีโมโกลบินและอาจช่วยรักษาภาวะโลหิตจาง

ภาวะโลหิตจางเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ เช่น การเสียเลือด ปัญหาจากการผลิตหรือการทำลายเซลล์เม็ดเลือดแดง ทำให้ร่างกายขาดฮีโมโกลบินซึ่งเป็นส่วนสำคัญของเซลล์เม็ดเลือดแดง ในการทำหน้าที่ส่งออกซิเจนไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย ส่งผลให้เกิดอาการเมื่อยล้าและอวัยวะในร่างกายทำงานได้ไม่เต็มที่ หลายคนอาจเชื่อว่าการรับประทานสาหร่ายสไปรูลินาอาจช่วยเพิ่มฮีโมโกลบินและบรรเทาอาการจากภาวะโลหิตจางได้ โดยการศึกษาทดลองชิ้นหนึ่งได้ให้อาสาสมัครอายุตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไปที่ไม่มีปัญหาสุขภาพ รับประทานสาหร่ายสไปรูลินาเป็นเวลา 12 สัปดาห์ พบว่าปริมาณเฉลี่ยของฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดงเพิ่มสูงขึ้น โดยที่อาสาสมัครเพศหญิงอาจตอบสนองและเห็นผลได้เร็วกว่า อีกทั้งปริมาตรของเซลล์เม็ดเลือดแดงและความเข้มข้นเฉลี่ยของฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดงของอาสาสมัครเพศชายก็เพิ่มสูงขึ้นด้วยเช่นกัน จึงอาจกล่าวได้ว่าการรับประทานสาหร่ายสไปรูลินาอาจส่งผลดีต่อผู้สูงอายุที่มีภาวะโลหิตจางและระบบภูมิคุ้มกันถดถอย ถึงแม้ผลการศึกษาข้างต้นจะแสดงให้เห็นถึงคุณประโยชน์ของสาหร่ายสไปรูลินา แต่ยังจำเป็นต้องศึกษาเพิ่มเติมโดยเน้นถึงเรื่องความปลอดภัย ระยะเวลาในการติดตามผล และจำนวนผู้เข้าร่วมการทดลองที่มากขึ้น

ประโยชน์ต่อการรักษาผู้ที่ได้รับพิษจากสารหนู

พบได้ตามธรรมชาติหรืออุตสาหกรรมถลุงแร่  สารหนูเป็นโลหะหนักไม่มีสี ไม่มีกลิ่น และไม่มีรสชาติ ถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายผ่านทางเดินอาหาร ทางการหายใจ ทางหลอดเลือดดำ และทางเยื่อเมือก โดยเฉพาะทางเดินอาหารประมาณ 90% ทางองค์การอนามัยโลกระบุว่า การสัมผัสสารหนูในปริมาณมากและเป็นเวลานานทั้งจากการดื่มน้ำหรือรับประทานอาหารที่ปนเปื้อน มักเกิดความผิดปกติที่ระบบผิวหนัง เช่น สีผิวเข้มขึ้น ผิวหนาเป็นปื้น อาจทำให้เกิดมะเร็งผิวหนัง เสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจ โรคเบาหวาน และเป็นพิษต่อประสาท ในปัจจุบันยังไม่มีการรักษาเฉพาะสำหรับผู้ที่ได้รับพิษจากสารหนูที่มีอาการรุนแรง จึงได้มีการทดลองเพื่อตรวจสอบประสิทธิภาพของสาหร่ายสไปรูลินา พบว่าการรับประทานสาหร่ายสไปรูลินาขนาด 250 มิลลิกรัมและสังกะสีขนาด 2 มิลลิกรัมวันละ 2 ครั้ง เป็นเวลา 16 สัปดาห์ อาจจะมีประโยชน์ต่อการรักษาผู้ที่ได้รับพิษจากสารหนูที่มีอาการทางระบบผิวหนัง และเพื่อผลลัพธ์ที่ชัดเจนจึงยังจำเป็นต้องศึกษาเพิ่มเติม

นอกจากประโยชน์ที่กล่าวมาข้างต้นแล้ว ยังมีความเชื่ออีกว่าการรับประทานสาหร่ายสไปรูลินายังอาจมีส่วนช่วยรักษาโรคสมาธิสั้น โรคขาดสารอาหาร บรรเทาความเมื่อยล้า อาการวัยทอง กลุ่มอาการก่อนมีประจำเดือน ช่วยลดน้ำหนัก รวมถึงช่วยลดระดับไขมันในเลือด แต่ในทางการแพทย์ยังไม่มีผลวิจัยเพียงพอ จึงยังจำเป็นต้องศึกษาเพิ่มเติมเพื่อยืนยันประสิทธิภาพของสาหร่ายสไปรูลิน่าเกี่ยวกับโรคหรืออาการดังกล่าว

รับประทานสาหร่ายสไปรูลินาอย่างไรให้ปลอดภัย

การรับประทานสาหร่ายสไปรูลินาค่อนข้างปลอดภัย หากปราศจากสารไมโครซิสตินส์เจอปน รวมถึงสารพิษโลหะ และแบคทีเรียที่เป็นอันตราย มิเช่นนั้นอาจส่งผลเสียต่อการทำงานของตับ ทำให้เกิดอาการปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน อ่อนเพลีย กระหายน้ำ หัวใจเต้นเร็ว ช็อก หรืออาจเสียชีวิตได้ โดยเฉพาะเด็กที่รับประทานสาหร่ายสไปรูลินาค่อนข้างไม่ปลอดภัยและอาจติดเชื้อได้ง่ายกว่าผู้ใหญ่

ข้อควรระวังในการรับประทานสาหร่าย โดยเฉพาะบุคคลในกลุ่มต่อไปนี้

  • ผู้ที่กำลังตั้งครรภ์หรือผู้ที่อยู่ในช่วงให้นมบุตร ไม่ควรรับประทานสาหร่ายสไปรูลินา เนื่องจากยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่าจะปลอดภัยหรือส่งผลต่อมารดาหรือทารกหรือไม่
  • ผู้ป่วยโรคแพ้ภูมิต้านทานตนเอง เช่น โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง โรคเอสแอลอี โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ เป็นต้น เพราะการรับประทานสาหร่ายสไปรูลินาอาจกระตุ้นให้ระบบภูมิต้านทานทำงานมากขึ้น
  • ผู้ป่วยโรคฟีนิลคีโตนูเรีย เพราะสารฟีนิลอะลานีนที่พบในสาหร่ายสไปรูลินา อาจทำให้อาการต่าง ๆ แย่ลง
  • ผู้ที่อยู่ในช่วงรับประทานยากดภูมิคุ้มกัน เช่น อะซาไธโอพรีน บาซิลิซิแมบ ไซโคลสปอริน ไมโคฟีโนเลต ทาโครลิมัส เพรดนิโซน คอร์ติโคสเตียรอยด์ เป็นต้น เพราะการรับประทานสาหร่ายสไปรูลินาร่วมกับยาดังกล่าวอาจไปกระตุ้นภูมิคุ้มกันและส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงานของยา